بررسی تاریخ عکاسی ایران

بررسی تاریخ عکاسی ایران -
Bottom

گزیده ای از عکس های تاریخی دوره قاجار

نزدیک به دو قرن از اختراع عکاسی می گذرد و در این مدت  است عکس های بسیاری از حوادث  و رویدادهای تاریخی در جهان گرفته شده است  . این عکسها ، به عنوان سند تصویری و مانند سایر اسناد ، به درک درست تر ما از هویت جامعه و تاریخ کمک می کند  . در ایران هم چون سایر کشورها ، عکس های بسیاری گرفته شده که  در مراکز مختلف دولتی و غیر دولتی جمع آوری ، ساماندهی و نگهداری می شوند . هر مجموعه با توجه به فرایند تاریخی که گذرانده ، ویژگی های خاص  خود را دارد. با توجه به مواد تشکیل دهنده عکس ، گذر زمان و شرایط نگهداری تاثیر بسیاری در سرعت تخریب رو به رشد آن ها دارد. ایجاد نسخ پشتیبان برای ارائه به نسل های آینده و پژوهشگران رشته های مختلف ،شناسایی دوره تاریخی، اشخاص و مکان های ثبت شده در عکس ها  ضرورتی اجتناب ناپذیر است.  

مجموعه عکسهای موجود در  آرشیو اداره اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت خارجه  ، بر اساس نحوه ی پیدایی و شکل گیری ، روایتگر  وجه دیگری از تاریخ ملی و روابط خارجی ما  هستند که انجام   اقدامات ویژه برای نگهداری  و ساماندهی شکلی و اطلاعاتی ضروری بوده است. در پی یافتن راه کار های مناسب،    با موافقت مسئولین این اداره  ، در تابستان ۱۳۹۳ افتخار همکاری با اداره مزبور فراهم و کار ساماندهی  عکس ها ، به تدریج با فراهم نمودن امکانات اولیه ، شروع شد . ابتدا ،با شناسایی حدود ده هزار عکس ،کار تفکیک و مجموعه سازی بر اساس زمان ، مکان و عکاس ،   شروع و عکسها مورد  بررسی قرار گرفت .

لازم به ذکر است که جداسازی  عکس ها از سند ها بدون آدرس ارجاعی توسط کارشناسان مرکز در سال های پیش  ، وجود تنوع در  منابع   و گاه ناشناس دریافت عکس ها، کار شناسایی عکس ها را با مشکلاتی رو برو کرد از  این رو  تلاش شد از طریق پژوهش های میدانی و کتابخانه ای   تا حد ممکن، اطلاعاتی فراهم شود.  

یکی از نتایج طرح ساماندهی کتاب"گزیده عکس های دوره قاجار "است که  از میان عکس های دوره ی قاجار این مرکز تعداد  ۱۹۴قطعه عکس برای انتشار انتخاب شد. معیارهایی که در این گزینش مورد نظر قرار گرفته  عبارتند از: در اولویت قرار دادن نسخه های منحصر بفرد و مرتبط با موضوع این آرشیو و استفاده از نسخه های اصلی و توجه به عدم انتشار در سطح گسترده از سوی سایر مراکز عکسی .

در این کتاب ، عکس هایی از ایرانیانی که  در مقابل  دوربین عکاسان حرفه ای غیر ایرانی در خارج از کشور قرار گرفته اند ،   عکس هایی که نشان دهنده ی شیوه های  ترکیب بندی ، کادر بندی ، نورپردازی ، ژست دهی ، نوع چاپ ، کاغذ و تزیینات اطراف قرن نوزدهم در کشور های دیگر است . از جمله ی عکاسان حرفه ای  غیر ایرانی می توان به   پوکرنی Ropert Pokerni  ، فلادر Friedrich Pfluder  ، بورنه و شفرد Borne&Shepherd   ،کوکولیس E.K.KACOLIS=E.C.Cacoulis    .فبوس     Phébus  و عبدالله فریر Abdullah Frères   اشاره داشت  که  با توجه به اثر مهر درج شده در رو و پشت عکس ها ،  شناسایی شده اند  . عکس های سیاسی مربوط به جنگ جهانی اول در بالکان ، مجموعه های  نفیس عکس های مناظر استانبول ،مراحل آموزش نظامی و ... وجود دارد. گستره ی وسیع مکانی وقوع عکس ها و عکاسان غیر ایرانی از ویژگی های عکس های این کتاب  است که با در کنار هم گذاشتن آن ها ، سایه روشن تاریخی  ویژه ای پدید آمده است.

2018_05_15/1.jpg

1

2018_05_15/1_15263631912082085294.jpg

گزیده ای از عکس های تاریخی دوره قاجار